НАСТАВНИ СОДРЖИНИ ПО ПРЕДМЕТОТ МАТЕМАТИЧКА ГЕОГРАФИЈА

 

I.  ВСЕЛЕНА И ВСЕЛЕНСКИ ТЕЛА....................................................

 5

1.  ГАЛАКТИКИ.........................................................................................

 7

   1.1.  Класификација на галактиките..............................................

 8

   1.2.  Еволуција на галактиките.......................................................

  9

   1.3.  Локална група на галактики...................................................

10

   1.4.  Галактички јата и суперјата....................................................

11

   1.5.  Движење на галактиките........................................................

11

   1.6.  Квазари....................................................................................

12

2.   ГАЛАКТИКА МЛЕЧЕН ПАТ.............................................................

12

    2.1.  Структура на Галактиката...............................................................

14

3.   ЅВЕЗДИ..................................................................................................

17

    3.1.  Движење на ѕвездите.............................................................

18

    3.2.  Класификација на ѕвездите...................................................

19

         3.2.1.  Класификација според изгледот на спектарот......................

19

         3.2.2.  Класификација според големината........................................

20

         3.2.3.  Двојни ѕвезди............................................................................

21

         3.2.4.  Променливи ѕвезди...................................................................

22

    3.3.  Еволуција на ѕвездите............................................................

25

4.   МЕЃУЅВЕЗДЕНА МАТЕРИЈА...........................................................

26

    4.1.  Меѓуѕвезден прав...................................................................

26

    4.2.  Меѓуѕвезден гас......................................................................

27

5.   ЅВЕЗДЕНИ ЈАТА..................................................................................

29

6.   СОНЦЕ...................................................................................................

31

    6.1.  Основни податоци за Сонцето..............................................

32

    6.2.  Градба на Сонцето..................................................................

33

         6.2.1.  Внатрешна градба на Сонцето................................................

33

         6.2.2.  Сончева атмосфера...................................................................

33

              Фотосфера.....................................................................................

33

              Хромосфера....................................................................................

36

              Корона.............................................................................................

37

7.  ПРИВИДНО ДНЕВНО И ГОДИШНО ДВИЖЕЊЕ     НА СОНЦЕТО.......................................................................................

38

    7.1.  Привидно дневно движење на Сонцето..............................

38

7.2.   Привидно годишно движење на

Сонцето.....................................................................................

41

8.  СОНЧЕВ СИСТЕМ...............................................................................

42

    8.1.  Пространство на Сончевиот систем.....................................

45

    8.2.  Планети....................................................................................

46

         8.2.1.  Планети од Земјин тип.............................................................

46

              Меркур.............................................................................................

47

              Венера..............................................................................................

50

              Марс................................................................................................

55

         8.2.2.  Планети од Јупитеров тип......................................................

61

              Јупитер............................................................................................

61

              Сатурн..............................................................................................

66

              Уран.................................................................................................

70

              Нептун.............................................................................................

71

        8.2.3.  Џуџести планети........................................................................

74

              Плутон.............................................................................................

74

              Ерис..................................................................................................

77

  8.3.  Месечини (сателити), астероиди

          (планетоиди), комети и метеори..........................................

77

         8.3.1.  Месечини или сателити на планетите....................................

77

         8.3.2.  Прстени на планетите..............................................................

79

         8.3.3.  Астероиди.................................................................................

79

         8.3.4.  Комети.......................................................................................

82

         8.3.5.  Метеори....................................................................................

86

              Метеорски кратери.........................................................................

87

              Поделба на метеоритите................................................................

88

              Големина на метеоритите..............................................................

89

              Значењето на проучување на метеоритите..................................

90

III.  ХИПОТЕЗИ ЗА НАСТАНУВАЊЕТО НА  

       СОНЧЕВИОТ СИСТЕМ...................................................................

91

1.       КАНТ-ЛАПЛАСОВА ХИПОТЕЗА (НЕБУЛАРНА ХИПОТЕЗА)....................................................................................

92

2.       МУЛТОН-ЧЕМБЕРЛЕНОВА ХИПОТЕЗА (ПЛАНЕТОЗИМАЛНА ХИПОТЕЗА)...........................................

96

3.       ЏЕМСЏИНСОВА ХИПОТЕЗА..........................................................

97

4.       ШМИТОВА ХИПОТЕЗА....................................................................

99

5.       КОНДЕНЗАЦИОНА ХИПОТЕЗА.....................................................

101

6.       ФЕСЕНКОВА ХИПОТЕЗА.................................................................

103

II.  СФАЌАЊА ЗА СВЕТСКИОТ СИСТЕМ........................................

105

1.       СИСТЕМ НА ПИТАГОРЕЈЦИ...........................................................

106

2.       ЕВДОКСОВ СИСТЕМ.........................................................................

107

3.       ХЕРАКЛЕИДОВ СИСТЕМ................................................................

109

4.       ПТОЛОМЕЕВ СИСТЕМ.....................................................................

109

5.       ХЕЛИОЦЕНТРИЧЕН СИСТЕМ.........................................................

112

6.       ТИХОДЕБРАХЕОВ СИСТЕМ............................................................

114

7.       ПРИДОНЕСОТ НА ГАЛИЛЕЈ............................................................

115

8.       КЕПЛЕРОВИ ЗАКОНИ.......................................................................

116

IV.  ЗЕМЈАТА КАКО ВСЕЛЕНСКО ТЕЛО.........................................

121

1.       ФОРМА НА ЗЕМЈАТА........................................................................

121

2.       ЕЛИПСОИДНА (СФЕРОИДНА) ФОРМА НА ЗЕМЈАТА...............

125

    2.1.  Земјата-Геоид.........................................................................

128

3.       ДИМЕНЗИИ НА ЗЕМЈАТА И НИВНО ОДРЕДУВАЊЕ.................

129

    3.1.  Ератостеново мерење......................................................................

130

    3.2.  Посејдониево мерење.....................................................................

132

    3.3.  Арапско мерење..............................................................................

133

    3.4.  Метод на триангулација (метод на Снелиус)...............................

134

V.  ПОЛОЖБА НА ЗЕМЈАТА ВО ВСЕЛЕНАТА................................

137

1.       ЗЕМЈИНИ ДВИЖЕЊА........................................................................

137

2.       РОТАЦИЈА............................................................................................

137

3.       ДОКАЗИ ЗА РОТАЦИЈА....................................................................

138

   3.1.  Скршнување на телата при слободно

            паѓање.....................................................................................

139

   3.2.  Фуков обид.............................................................................

141

   3.3.  Доказ со помош на девијацијата на

           хоризонталните движења......................................................

143

   3.4.  Беров закон.............................................................................

145

   3.5.  Доказ со помош на земјината тежа.......................................

145

   3.6.  Обликот на земјата.................................................................

145

   3.7.  Последици од земјина ротација............................................

146

4.  РЕВОЛУЦИЈА........................................................................................

146

  4.1. Елементи на еклиптиката.........................................................

147

5. ДОКАЗИ ЗА ЗЕМЈИНАТА РЕВОЛУЦИЈА.........................................

151

   5.1.  Аберација на светлината.........................................................

151

   5.2.  Годишна паралакса на ѕвездите.............................................

153

   5.3.  Помрачување на јупитеровите месеци..................................

154

   5.4.  Паѓање метеорити на земјата - Шмитов доказ.....................

156

6.  ПОСЛЕДИЦИ ОД ЗЕМЈИНИТЕ ДВИЖЕЊА....................................

158

   6.1. Последици од земјината ротација...........................................

158

   6.2. Последици од земјината револуција.......................................

158

   6.3. Нееднаква должина на траењето на

         денот и ноќта.............................................................................

159

   6.4. Смена на годишните времиња................................................

164

   6.5. Поделба на земјата на топлински појаси...............................

167

VI.  МЕСЕЧИНА..............................................................................

171

 1.  ОПШТИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕСЕЧИНАТА КАКО

      НЕБЕСНО ТЕЛО....................................................................................

171

    1.1.  Планински венци....................................................................

173

    1.2.  Кратери – циркови.................................................................

174

    1.3.  Пукнатини – долини на месечината.....................................

175

2. ДВИЖЕЊА НА МЕСЕЧИНАТА, МЕСЕЧИНСКИ                  

    МЕНИ.......................................................................................................

177

 3. ЗАТЕМНУВАЊЕ НА СОНЦЕТО И МЕСЕЧИНАТА.........................

181

 4. ПЛИМА И ОСЕКА..................................................................................

186

VII. ОРИЕНТАЦИЈА НА ЗЕМЈАТА......................................................

189

1. КООРДИНАТЕН СИСТЕМ НА ХОРИЗОНТОТ.................................

189

   1.1.  Хоризонт.................................................................................

189

   1.2.  Ориентација на хоризонтот...................................................

190

 2.  ГЕОГРАФСКИ КООРДИНАТЕН СИСТЕМ.......................................

196

1. МЕТОДИ ЗА ОДРЕДУВАЊЕ НА ГЕОГРАФСКИТЕ

    КООРДИНАТИ.......................................................................................

201

2. МЕТОДИ ЗА ОДРЕДУВАЊЕ НА ГЕОГРАФСКАТА

    ШИРИНА.................................................................................................

201

3. МЕТОДИ ЗА ОДРЕДУВАЊЕ НА ГЕОГРАФСКАТА

    ДОЛЖИНА..............................................................................................

204

ОРИЕНТАЦИЈА НА НЕБЕСНАТА СФЕРА..............................

207

1. ОСНОВНИ ЕЛЕМЕНТИ НА НЕБЕСНАТА СФЕРА...........................

207

2. КООРДИНАТЕН СИСТЕМ НА ХОРИЗОНТОТ..................................

208

3. КООРДИНАТЕН СИСТЕМ НА ЕКВАТОРОТ.....................................

210

4. КООРДИНАТЕН СИСТЕМ НА ЕКЛИПТИКАТА...............................

212

VIII. ГРАВИТАЦИОНИТЕ ВЛИЈАНИЈА НА НЕБЕСНИТЕ

         ТЕЛА ВРЗ ЗЕМЈИНИТЕ ДВИЖЕЊА (ПЕРТУРБАЦИИ)

215

1.  ПЕРИОДИЧНИ ПЕРТУРБАЦИИ........................................................

215

    1.1.  Прецесија.........................................................................................

215

    1.2.  Нутација...........................................................................................

217

    1.3.  Промена на поларните висини.......................................................

218

2.  СЕКУЛАРНИ ПЕРТУРБАЦИИ............................................................

220

    2.1.  Промена на наклонот на еклиптиката...........................................

220

    2.2.  Поместување на апсидната линија................................................

221

    2.3.  Промена на ексцентритетот на Земјината патека........................

222

X.  ПОДЕЛБА И ПРЕСМЕТУВАЊЕ НА ВРЕМЕТО...............

223

1. ЛОКАЛНО, ЗОНАЛНО И СВЕТСКО ВРЕМЕ.....................................

223

   1.1.  ЛОКАЛНО ВРЕМЕ...........................................................................

223

   1.2.  ЗОНСКО ВРЕМЕ..............................................................................

224

   1.3.  СВЕТСКО ВРЕМЕ И ДАТУМСКА ГРАНИЦА............................

226

2. СМЕТАЊЕ НА ВРЕМЕТО.....................................................................

228

   2.1.  ЅВЕЗДАН ДЕН..................................................................................

228

   2.2.  СОНЧЕВ ДЕН...................................................................................

229

3. ПОГОЛЕМИ ЕДИНИЦИ ЗА ВРЕМЕ....................................................

232

   3.1.  ГОДИНА..................................................................................

232

   3.2.  СЕДМИЦА И МЕСЕЦ............................................................

233

4.  КАЛЕНДАР.............................................................................................

235

 

 

ЛИТЕРАТУРА...................................................................................

240